Ja, een verzekeraar kan voor een verzekerde de schade betalen, en mocht er dan een procedure volgen, dan neemt de verzekeraar die over. Hij treedt dan, zoals dat heet, in de rechten van de verzekerde. Die laatste lift soms nog mee in de procedure voor zijn eigen risico, maar kan dat ook overlaten aan de verzekeraar.

Als verzekerde kun je je claim op de ander die de schade heeft veroorzaakt, ook overdragen aan je verzekeraar (cessie).

Weer een derde variant heb ik nu bij de hand. Stel, een verzekerde wordt gedagvaard, de verzekeraar neemt de procedure niet over en laat de verzekerde als gedaagde de procespartij zijn. Verzekerde verliest, en de verzekeraar betaalt aan de eiser het bedrag conform vonnis. Verzekerde (gedaagde) gaat in hoger beroep, en wint. Het vonnis van de rechtbank wordt vernietigd, verzekerde vordert het betaalde bedrag terug uit onverschuldigde betaling. De aanvankelijke eiser, nu geïntimeerde, weigert aan appellant terug te betalen want niet hij, maar zijn verzekeraar had immers betaald. En nu de verzekeraar geen aanspraak kan maken op de vernietiging van het vonnis -hij was daarbij immers geen partij – weigert de eiser in eerste aanleg terug te betalen. In dat geval helpt het leerstuk ‘betaling door een derde’.

De verzekeraar betaalde de vordering van eiser omdat gedaagde als verzekerde dekking had.  Die betaling was een feitelijke handeling, ter delging van de schuld van de verzekerde. Er ontstaat door de enkele betaling nog geen rechtsbetrekking tussen die eiser en de verzekeraar.

Wanneer echter het vonnis wordt vernietigd, en de rechter opnieuw recht doet in hoger beroep inhoudende dat eisers vordering wordt afgewezen, dan ontstaat er wèl een rechtsbetrekking tussen de betalende verzekeraar en die aanvankelijke eiser. Immers, hoewel een betaling door een derde een feitelijk handelen is, was dit wel gekoppeld aan de aanwezigheid van (andermans) schuld; zonder een schuld geen rechtsgeldige betaling door een derde (art. 6:30 BW).

En nu zegt de wet ook, dat als (bijvoorbeeld) een verzekeraar een geldsom aan iemand geeft ter betaling van een schuld, en wanneer nadien blijkt dat die schuld er niet is geweest, die verzekeraar dat bedrag mag terugvorderen als onverschuldigd betaald (art. 6:203 BW). Het feitelijke handelen is dan basis voor een rechtsbetrekking geworden tussen die verzekeraar en de aanvankelijk eisende partij, en wel één die nu moet leiden tot terugbetaling door die eisende partij.

De verzekeraar kan nú zeggen: binnen het leerstuk van de betaling door een derde, ben ik degene die betaalde voor de derde. Van ‘door de derde’ naar ‘voor de derde’ als rechtsgrondslag van de vordering tot terugbetaling. Geen beroep dus op het vernietigde vonnis zelf, maar op het omslaan van het aanvankelijk afstandelijke juridisch ‘betalen door een ander’ naar nú het ‘hebben betaald voor een ander’ wat teruggedraaid moet worden.

Sharing is caring!